TrustLicenses is van mening dat klanten originele software tegen eerlijke en concurrerende prijzen moeten kunnen verkrijgen. Het recht van de Europese Unie biedt hiervoor een stevig kader dat de distributie, het gebruik en, onder bepaalde voorwaarden, ook de doorverkoop van softwarelicenties regelt.
Een van de belangrijkste uitspraken op dit gebied is het baanbrekende arrest van het Hof van Justitie van de Europese Unie (HvJ EU) in de zaak UsedSoft GmbH tegen Oracle International Corp., C-128/11, van 3 juli 2012. Het arrest bevestigde essentiële beginselen over de uitputting van het distributierecht bij bepaalde softwarelicenties, ook bij software die via een download wordt geleverd.
Wat is een softwarelicentie?
Wie software aanschaft, verkrijgt doorgaans een gebruiksrecht volgens bepaalde licentievoorwaarden en niet de eigendom van het onderliggende intellectuele eigendom.
Welke rechten en beperkingen gelden, hangt af van het type licentie, de looptijd, de wijze van levering en het toepasselijke recht.
Dit onderscheid speelt vooral een grote rol bij permanente softwarelicenties en de Europese regels over de uitputting van het distributierecht.
De principiële uitspraak van het HvJ EU: UsedSoft tegen Oracle
Het HvJ EU deed op 3 juli 2012 uitspraak in de zaak C-128/11, UsedSoft GmbH tegen Oracle International Corp.
De procedure ging over de doorverkoop van softwarelicenties waarmee klanten via internet gedownloade Oracle-software mochten gebruiken. Oracle voerde aan dat de rechten uit zijn licentieovereenkomsten niet overdraagbaar waren, en verzette zich tegen de doorverkoop van deze licenties.
Het HvJ EU formuleerde een centraal beginsel van het Europese auteursrecht: zijn de voorwaarden voor uitputting vervuld, dan is het distributierecht van de rechthebbende op een kopie van een programma uitgeput na de eerste verkoop in de EU of de EER, mits de rechthebbende daarmee heeft ingestemd. Daarnaast verduidelijkte het Hof dat dit beginsel ook kan gelden voor software die via een download beschikbaar wordt gesteld, en niet alleen voor software op fysieke gegevensdragers.
Met deze uitspraak ontstond een belangrijke juridische basis voor de Europese markt voor bepaalde gebruikte of overgedragen softwarelicenties.
De belangrijkste beginselen van het arrest
1. Uitputting van het distributierecht
Als aan de wettelijke voorwaarden is voldaan, kan de eerste toegestane verkoop van een softwarekopie in de EU of de EER het distributierecht van de rechthebbende op die kopie uitputten.
De rechthebbende kan zich dan niet zonder meer op zijn distributierecht beroepen om elke latere overdracht van die kopie te verbieden.
2. Ook digitale software kan eronder vallen
Het HvJ EU behandelde uitdrukkelijk software die via een download via internet wordt geleverd, en verduidelijkte dat het uitputtingsbeginsel niet beperkt is tot software op fysieke gegevensdragers.
Dat was van grote betekenis, omdat daarmee de digitale distributie op de softwaremarkt juridisch werd erkend.
3. Bijzonder belang van permanente licenties
Het UsedSoft-arrest had betrekking op licenties die voor onbepaalde tijd werden verleend tegen een vergoeding die overeenkomt met de economische waarde van de software.
Daarom is het arrest vooral bepalend voor de vraag of rechten op permanente softwarelicenties overdraagbaar en uitgeput zijn. Het mag echter niet zo worden opgevat dat elk softwareabonnement, elk account, elke SaaS-dienst en elke tijdelijke licentie automatisch overdraagbaar zou worden.
4. Er blijven voorwaarden gelden
Het Europese uitputtingsbeginsel is geen onbeperkt recht om willekeurige software onder alle omstandigheden door te verkopen.
De juridische situatie hangt onder meer af van:
- of de software rechtmatig in de EU of de EER in het verkeer is gebracht;
- of de betreffende rechten zijn uitgeput;
- of de licentie voor onbepaalde of bepaalde tijd is verleend;
- of de transactie een licentie betreft die onder het relevante juridische kader valt;
- of de vorige licentiehouder het gebruik van de betreffende kopie of licentie, voor zover nodig, daadwerkelijk heeft beëindigd; en
- of aan de geldende contractuele, auteursrechtelijke en overige wettelijke vereisten is voldaan.
Daarom moet elke transactie worden beoordeeld aan de hand van de kenmerken van de concrete softwarelicentie.
Europese rechtspraak na UsedSoft
De beginselen uit het arrest UsedSoft tegen Oracle zijn ook door nationale rechters in Europa overgenomen.
Het Duitse Bundesgerichtshof (BGH) heeft bijvoorbeeld de beginselen over de uitputting van het distributierecht bij software in zijn verdere UsedSoft-uitspraken toegepast en verder uitgewerkt.
Met zijn uitspraak van 17 juli 2013 (I ZR 129/08, UsedSoft II) en zijn uitspraak van 11 december 2014 (I ZR 8/13, UsedSoft III) boog het Bundesgerichtshof zich over de gevolgen van uitputting voor softwarekopieën en de verdere verspreiding daarvan.
Deze uitspraken tonen aan dat de UsedSoft-beginselen binnen het Europese juridische kader nog altijd gewicht hebben.
Wat betekent dit voor kopers van software?
Het Europese juridische kader vormt een belangrijke basis voor concurrentie en toegang op de softwaremarkt.
Kan een softwarelicentie volgens de toepasselijke regels juridisch worden overgedragen of doorverkocht, dan kunnen klanten rechten op originele software onder omstandigheden aanzienlijk voordeliger verkrijgen dan rechtstreeks bij de oorspronkelijke fabrikant.
Dit kan meerdere voordelen opleveren:
- Lagere softwarekosten voor particulieren en bedrijven.
- Eenvoudiger toegang tot professionele software voor kleine en middelgrote bedrijven, zzp’ers en andere gebruikers.
- Hergebruik van bestaande softwarelicenties, in plaats van ze onnodig meerdere keren te kopen.
- Een softwaremarkt met meer concurrentie.
- Meer duidelijkheid over de juridische status en de herkomst van softwarelicenties.
TrustLicenses: originele software, transparantie en voordeel voor klanten
Wij van TrustLicenses willen originele software toegankelijk maken en tegelijk open informeren over de producten en licentievoorwaarden die wij onze klanten aanbieden.
Wij zijn ervan overtuigd dat klanten moeten weten wat ze kopen, hoe ze de licentie mogen gebruiken en welke beperkingen of voorwaarden gelden.
Gelden voor een product bijzondere licentievoorwaarden, bijvoorbeeld beperkingen voor privé-, onderwijs- of zakelijk gebruik, voor de activering, de looptijd of de overdracht, dan moeten wij deze vóór de aankoop duidelijk vermelden.
Het Europese recht biedt belangrijke beschermingsmechanismen en beginselen voor de distributie van software en, onder passende omstandigheden, voor de overdracht van softwarelicenties. Hoe de juridische situatie er in detail uitziet, hangt echter af van de concrete licentie, de transactie, het gebied en het toepasselijke recht.
Open omgang met softwarelicenties
Onze belofte is snel uitgelegd:
Originele software. Duidelijke informatie over de licentie. Eerlijke prijzen. Verantwoorde distributie.
Het Europese juridische kader voor softwarelicenties staat op een stevige basis, en het UsedSoft-arrest (C-128/11) geldt nog altijd als de toonaangevende principiële uitspraak over de uitputting van het distributierecht bij bepaalde softwarelicenties die in de EU of de EER worden geleverd.
Deze informatie dient uitsluitend ter algemene oriëntatie en vormt geen juridisch advies. Of de Europese uitputtingsregels van toepassing zijn, hangt af van de concrete software, de licentie, de transactie, het gebied en de betreffende omstandigheden.